Een monnik met een hart voor onderwijs

Palden Yeshi is een boeddhistische monnik van het Kardze-klooster in de Tibetaanse regio Kham. Naast zijn religieuze taken was hij een toegewijde leraar die zich met grote overtuiging inzette voor het behoud van de Tibetaanse taal.

Tijdens de zomer- en wintervakanties organiseerde hij vrijwillige lessen voor kinderen uit de omgeving. Meer dan 300 leerlingen leerden bij hem lezen en schrijven in het Tibetaans, zodat zij hun moedertaal konden blijven beheersen naast het verplichte Chinese onderwijs.

Zijn lessen waren vreedzaam, vrijwillig en volledig gericht op het doorgeven van de Tibetaanse taal, cultuur en identiteit aan een nieuwe generatie. Volgens verschillende Tibetaanse bronnen was juist deze inzet de aanleiding voor zijn vervolging.

Bijna vijf jaar spoorloos verdwenen

Op 17 mei 2021 verschenen Chinese veiligheidsagenten onverwacht bij het Kardze-klooster en namen Palden Yeshi mee. Vanaf dat moment verdween hij volledig uit het zicht. Zijn familie kreeg geen enkele informatie over waar hij werd vastgehouden, waarvan hij werd beschuldigd of zelfs of hij nog leefde.

Bijna vijf jaar lang werd hij in volledige afzondering vastgehouden. Pas begin 2026 kreeg zijn familie voor het eerst een teken van leven. De autoriteiten namen contact op met de familie om betaling te eisen van kosten die verband hielden met zijn arrestatie en gevangenschap. Kort daarna mocht een familielid hem voor het eerst bezoeken in de Chushul-gevangenis nabij Lhasa. Tijdens dat bezoek vertelde Palden Yeshi dat hij in het geheim was veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf.

Een geheim proces

Tot vandaag hebben de Chinese autoriteiten nooit openbaar gemaakt op basis van welke aanklacht Palden Yeshi werd veroordeeld.

Mensenrechtenorganisaties vermoeden dat hij werd veroordeeld op grond van politieke beschuldigingen zoals "aanzetten tot separatisme" of "het in gevaar brengen van de staatsveiligheid" — aanklachten die China regelmatig gebruikt tegen Tibetanen die zich vreedzaam inzetten voor hun taal, cultuur of religie. Hiervoor is echter nooit een officiële bevestiging gegeven.

Het proces verliep volledig achter gesloten deuren. Zijn familie werd nergens van op de hoogte gebracht en kreeg jarenlang geen enkele informatie over zijn lot.

Onderdeel van een bredere aanval op de Tibetaanse taal

De zaak van Palden Yeshi staat niet op zichzelf. In de regio Kardze voeren de Chinese autoriteiten al jaren een steeds strengere campagne tegen de Tibetaanse taal en cultuur. Vrijwillige taallessen worden verboden, organisaties die zich inzetten voor het behoud van het Tibetaans worden ontbonden en taalactivisten worden gearresteerd. In Sershul County werd in 2021 een organisatie voor de bescherming van de Tibetaanse taal opgeheven en werden meer dan honderd Tibetanen vastgehouden of mishandeld.

Sinds 2024 zijn basisscholen en middelbare scholen in Kardze bovendien verplicht het Tibetaanse taalonderwijs grotendeels te vervangen door onderwijs in het Mandarijn. Initiatieven die de Tibetaanse taal en cultuur willen behouden, worden steeds vaker als politiek verdacht beschouwd.

De veroordeling van Palden Yeshi past binnen deze bredere politiek van culturele assimilatie, waarbij het behoud van de Tibetaanse identiteit steeds verder onder druk wordt gezet.

Waarom schrijven?

Palden Yeshi heeft nooit geweld gebruikt. Hij gaf kinderen les in hun eigen moedertaal en hielp hen hun culturele identiteit te bewaren.

Toch werd hij jarenlang spoorloos vastgehouden, zonder contact met zijn familie, zonder transparant proces en zonder dat ooit officieel bekend werd gemaakt waarvan hij precies werd beschuldigd. Zijn vader stierf in onzekerheid, terwijl zijn familie jarenlang werd geïntimideerd omdat zij alleen maar wilde weten waar hij was.

Door een kaart of brief te sturen laat je de Chinese autoriteiten weten dat Palden Yeshi niet vergeten is. Internationale aandacht kan bijdragen aan meer transparantie over zijn situatie, respect voor zijn fundamentele rechten en uiteindelijk aan zijn vrijlating.